Zestawienie popularnych i typowych wyrazów i zwrotów używanych w języku bukówieckim.

Potrawy i produkty

ajntop – obiad w jednym garnku, gęsta zupa często z wkładką mięsną
amyntka – dwie kromki chleba złożone razem, kanapka. „złożyć  na amynt” – złożyć do siebie (jak ręce w pacierzu)
angryst – agrest  „Momy dobry angryst”
bania – dynia
bedki – wszelkie grzyby
berbelucha – byle jaki alkohol, często bimber
biksy – puszki, konserwy
bioły groch - fasola
dobro kawa – prawdziwa kawa (w odróżnieniou od kawy zbożowej) „Pamiyntóm jak roz dwie godziny stojała żym za paczkum dobry kawy, a mróz bół jak pierun, i skuńczuła mi się przed nosym”, „Matka zrób num dobry kawy, ale wiysz, wujewi nie takum fitke”
bobek – gatunek małych gruszek
bździuny - małe, niedorodne owoce „Latoś te jabka jakieś bździuny”   
bułczanka – kiszka do której dodaje się w czasie wyrobu dużą ilość rozmoczonej bułki
faryna - cukier
glón- pajda chleba
gordziułka – szyjka od drobiu „Wszyscyj lubieli obrydzać gordziułke, wiync matka co nidziele po kolei dawaa innymu”, „”Roz ide patrzeć a moje gusiynta leżum zażarte! Wszyjskie miały uchrumpniynte gordziułki”
gordyka – przewód pokarmowy „Musiało mu tam co siedzieć w gordyce, bo tak co chwile chorchloł”
gryski – bułki
jabo, jabko – jabłko
kapołka – serwatka „Kapołka to jes serwotka, to kapie z tworogu i bez to kapołka”, powiedzenie  ” Łod kapołki ładne chłopołki” ub „utopiół się w kapołce” - ochłopaku, który odszedł od swojej dziewczyny
kaszoł, kaszok – kasza po świniobiciu (z krwią, tłuszczem,przyprawami), włożona  we flaki to po prostu kiszka.  Jada się ją po przysmażeniu na patelni z chlebem lub ziemniakami „Kaszum to my lubimy, abo tak abo we flace, jednako… Jo wole tak aby usmażunum, do tego pyrki, kiszono, gotowano kapucha – fest łobiod”
kiszczunka – rosół w którym gotowały się wyroby ze świniobicia (mięso, salcesony, kiszki) , jadło się ją z kawałkami zamoczonej bułki lub z makaronem. Obecnie rzadko się go je, kiedyś po zabiciu świni dzieci roznosiły kiszczunke po wszystkich sąsiadach (było jej bardzo dużo) dostając za to słodycze a nawet drobne pieniążki
knaga – laska twardej suszonej kiełbasy swojskiej. „Knaga? Nu to kiełbasa, jak tak wisiaa w kuminie uwyndzuno pore tygodni abo i ze trzy miesiunce, to już ani gryź nie szło aby się sysało”
korbol, bania - dynia  „pozbiyrali żeście już korbole?”
klaćkanka – gęsta, słodka zupa z mleka zaciągana mąką, często podawana małym dzieciom
kruszki – gruszki „Mocie kruszki? Bo u nos latoś trzy na krzyż”
lemulada - oranżada, lemoniada „Móm lemulade ale ci nie dóm”
leżołki – gruszki miękkie w środku, przejrzałe  „Przyniys mi kruszki, ale same leżołki”
łobiod – obiad „ Dziś na łobiod mieli my grochówy na gnocie”
luńt – 1. krążek kiełbasy. 2. coś zwisającego np. fragment ubrania „co to ci wisi za luńt kole spódnika?”
muśtryk – musztarda
pojda, pojdka - kromka chleba
giyra – udko
szczelunka – mała cebulka służąca jako sadzonki cebuli „Szczelunka musi być maluśko, z tyj wielki aby łożegi rug cug powyrostajum i fertyk”
szabel – fasolka szparagowa „Ktu mioł downi szabel, aby ksiyżo pani. Zaś włościanki to sprowadziuły, szak”
galarepa, galarepka – kalarepa, kalarepka „“Nasze dzieci mocno lubium chrostać galarepki, wiync jo nasadze cały zogunek, niech chrupium. bo to zdrowi jeś jak te słodkie...“
pyrki - ziemniaki
pyrki duśki - piure, duszone ziemniaki
pyry z gzikum (z gzikiym) - ziemniaki z serem
prażónka, prażócha – kluski z ziemniaków gotowanych razem z mąką, polane przysmażoną wędzonką
przysmażunki – ziemniaki przypieczone na patelni na tłuszczu na brązowwy kolor
sekulada – czekolada
sobki – żeberka wieprzowe „Mocno lubiymy obgryzać sobki, jak tak wycyckosz gnotek, to oż słodki jes”, ”Wole sobki jak  kotlety, od kotleta ani sosu rychtyg ni ma”
skiba,  skibka – kromka chleba ucięta tylko do połowy bochenka „Zjadła żym dwie skiby chleba”
skopowina – baranina
ślepoki – rosól na wędzonce z ziemniakami
okruszki – kruszonka na placu „Upiekłam aby placek na okruszkach, i tak nasi nie jedzum”
radyjska – rzodkiewka
szarówki, szagówy – kluski kopytka „Dziś na obiad są szagówy”
szałota – sałata „Wej tak latem to nojlepi smakuje szałąta i duśki, miyso to barzy mi smakuje zimum”, „Nasi na szałote to majum dugie zymby”, „Jo sieje doś szałoty, bo nasi lubium”
szneka – drożdżówka
rzundki – bułki pieczone po cztery sztuki (złączone ze sobą) „”Nasz piekorz piyk rozmaite gryski i te porki, i rzundki, i zemelki...”
porka – bułki pieczone po dwie (złączone ze sobą) „Ni ma nad porki od naszygu piekorza, nawet łobscy tu kupujum i so chwolum”
zemelki – rodzaj bułek „Downi buły tyż zemelki, ale tero już nigdzie pewno nie piekum, szak”
selera – seler
syr smażuny - ser topiony
syrki kulane - ser z koprem, o nieprzyjemnym zapachu
stary syr - uleżały ser do smażenia
pora - por
kakał – kakao
modro kapusta – kapusta modra „Modro kapusta to jes nojlepszo do kaczki… i do tego kluchy na parze, to jes dobry obiad!”
kluchy na parze, kluski z lumpa – pyzy gotowane na parze
kruszunka – zupa z mleka z kluskami kruszonymi, kluski robiono mieszając delikatnie jajo z dużą ilością mąki. „Kruszunke to my jedli zawsze w piuntek. I pyrki z gzikum.”
kulanki - pyzy kartoflane
polywka – zupa z mleka i wody, zaklepana mąką, wkrawano do niej chleb lub bułkę, lekko solono i słodzono, jedzono najczęściej na śniadanie „Rano matka nagotowaa polywy i to nos trzymało do obiadu” powiedzenie : Łod polywki ładne dziywki”
plince - placki ziemniaczane
rupotaja – potrawa z jaj, mąki i mleka, „oszukana” jajecznica
wychopek – 1. podpłónek 2. płaski placek z ziemniaków i mąki pieczony w chlebowym piecu lub piekarniku
gotujunco woda – wrzątek „Śrót parzymy gotujuncum włodum już na wieczór”
słodkie – pieczywo cukiernicze, dziś również gotowe czyli „kupne” „jo co sobote pieke słodkie, bo najsi mocno lubioum”, „”Dziywczynta dokrujcie słodkiygo i zanieście na stół bo tam mało co łostało”
kupne – kupione, nie zrobione w domu „Słodkie na kumunie byde mieć kupne, jo nie jes w stanie napiyc tyla plocków”,
swojskie – zrobione w domu przez siebie (tylko o jedzeniu i napojach) „Ni ma jak swojsko kiołbasa, w te kupne to nakryncum bele czego i za dwa dny sino, czujno i nie do żdzarciu”
galat – galaretka z nóżek  ‘Tak mi się galat kiepsko styngnuł...”
ślopta – byle jaki napój lub byle jaka zupa
siekane – mielone mięso, mielone kotlety
sobka – żeberko od świni (smażone)
skwiyrki, skwiyczki , szwejdki - wysmażone podczas wytapiania smalcu kawałki słoniny
fitka – lura, cienka kawa lub herbata
zyrób – gęsty syrop z buraków cukrowych do chleba lub do wypieków

Naczynia, narzędzia kuchenne, sztućce

blacha, blaszka – prostokątna forma do placka
blachyrka – mały garnuszek lub patelnia blaszana, „ Z blachy tajki gornuszek, to tyż się blachyrka mówi”
brutfanna - brytfanna
buńka - metalowa zakręcana butelka na kawę zabierana zimą do pracy w lesie (można ją było położyć przy ognisku i kawa się zagrzała) „dziej es mojo buńka z kawum”
butel – duża butla np. do robienia wina
ćkiołko, ckło - słoik
dekiel – 1.przykrywa „Włóż dekiel na tum studziynke, bło jeszczy chtu wrypnie” 2.dekielek nakrętka na słoik „Mosz chtóry dekielek na małygu twista?”
dunica – naczynie do ucierania ciasta (maku) z rowkami wewnątrz
duślak – 1. durszlak 2. cedzak „Wylołam wszystko na duślak”
fiżanka – filiżanka
framuga – piekarnik
gigielec - widelec „Żgnół mnie gigielcem”
garniec – pojemnik na wodę w piecu kuchennym
gorki – garnki
gornyszek – mały garnek
knyp, knypek – nóż, nożyk
kopónka – drewniane naczyie z jednego klocka drewna z wgłębieniem do urabiania ciasta
karólek - kminek „Ło już tak tero nie mówióm… my mówiyli karólek, znaczy kminek”
kwyrla, kwyrlejka – mątewka do rozrabiania mleka, ciasta itp zrobiona z czubka gałęzi sosnowej poprzez odcięcie mniejszych gałązek
łożka - łyżka
łożeczka- łyżeczka
miałki talerz – płaski talerz
nabiyrka – nabierka, chochla” Mama nabiyrką nalała zupy”
patela – patelnia
patelka – mała patelnia
siuńdy – nosidła do wody
skarupy – naczynia porcelanowe lub fajansowe „Skarupy tero idzie wynajunć od Gospodyń (Koła Gospodyń Wiejskich), downi jak na wesele abo pogrzyb to my wszysko musiały pożyczać jedna od drugie”
ślywki – zlewki, pomyje
śtamper – durszlak do ugniatania ziemniaków
statki – naczynia kuchenne „Statki to to wszysko co się w kuchni używo, a po obiedzie trzebno umyć statki:”, „ Nasi dostali na wesele doś skarupów, pewno ze trzyj
serwisy i jeszcze talyrze same, ale tak z pościeli to nie za wiela”
tygielek – garnuszek z rączką
top – garnek
topek – mały garnuszek
kaminiok , kamiynny gornek - garnek kamionkowy „”Wlej ślywki do kaminioka, zaś jak pójde do latowe kuchnie to wezne”
skarupy – zastawa stołowa „Tero skarupy wynajmujum gospodynie, a downi my so pożyczały na wesele”, „
szkluna – szklanka „Wloł mi całum szklune wina. Mówie, że jak to wypije to padne, a łun, że to takie słabe, swojski winko”, „Jak dostoł wypłate to szklunami wódke piyli, a zaś przychodziyli piniundze na chlyb pożyczac”:
wylywany gornek – garnek emaliowany
zakryncodko – cos co służy do zaręcania np. butelki, słoika „Jak my jachali na wycieczke to zakryncodko od butelki z piciem spadło mi dzieś w autobusie i musiałam całum butelke wygurdac”, Tero te zakryncodka do twistów robią takie kiepskie, że się słoiki nie zamykajum”
picie-napój, coś do picia” Jak my jachali na łunke to brali my chlyb i picie na cały dziyń. Zaś my siedli pod łolszynkami i jedli..”, ”Picie mi się skuńczuło, wiync nabrały my w butelke wody z kurka i jakoś do kuńca wyjazdu my opynkały”
ćkiołko – słoik, wek „W tych ćkiołkach jest samo woda”
łupina – obierka, również to co pokrywa ziemniak „Dzisiej na łobiod robie kruszumke i pyry w łupinach”, „No w łupinach to sum pyry, tero mówióm w mundurkach”

Smaki

dryntki - kwaśny  „ale tyż ty wiśnie dryntkie”
gorżki – gorzki – „Piołyń to jes chyba nojbarzy głorżki lyk”
czujne - lekko zepsute jedzenie
jarki – twardawy, niedogotowany „Jarkie mosz ty pyrki, ni mogłaś jeszczy mumynt pogotować?”
minki – miękki „ „Mac to gotowali my ze dwie godziny żeby bół minki”
mikciejszy – bardziej miękki – „Te minkciejsze kruszki to do suszyniu, a ty twiesze na kupłoty.”
jałowe – nietłuste
lubawe mięso – chude mięso
srowe - surowe
zalatujónce - lekko popsute jedzenie

Jak  gotowano? Jak jedzono?

angielka - piec kaflowy
łokrosić, krosić – wduszenie tłuszczu (skwarki z boczku i cebuli) w ziemniaki
burzawiny - piana „Gotowała żym mlyko, i nogle zrobiuła się burzawina”
drzyzda – coś miękiego, rozmiękłego, paćka „Co to mosz za drzyzde? Smake mo na pyrki duśki, ale wyglundu nie”, „Wiezłam masło, a to buła gorunczka jak nie wiym i przywiezłam w koszyku drzyzde”
klacia – coś miękkiego, paćka
zokal - zakalec
kupuny – nierówności na zbyt wyrośniętym cieście drożdżowym
dostony – dojrzały  „Kruszki do zaprawy ni mogum być dostone
drabanki – żeliwna konstrukcja , pod nią rozpalano ogień w kominie, na niej stawiano garnek i gotowano posiłki
duźwa – 1.placek, chleb twardy, z zakalcem 2. dziecko lub zwierzę (przede wszystkim kot) które lubią być pieszczone, przytulane, głaskane
obciyrać – wycierać naczynia „Musze jeszczy poobciyrać po obiedzie i zaś siedne do maszyni to może ci sklepne tyn spódniczek”
pomywać – zmywać naczynia
śroba- bardzo gęsta zupa (czasem o gestym płynie)
rozklektać się – rozgotować się „Kluski mi się rozklektały”
pyrlić się – dogotowywanie z boku pieca 
klektać się - szybko gotująca się gęsta potrawa (powidła, dżem, gęsta zupa)
gagać się (kiktać się) - mały ogień słabo palący się
patunić się - mocny ogień ale wydający dużo dymu
angielka - piec kaflowy lub metalowy służący do gotowania. „Wstaw na angielke gor z pyrami”
latowo kuchnia – pomieszczenie na zewnątrz z piecem do gotowania, służące również jako pralnia „ Zaprawy to robie w latowy kuchni, mum tam angielke i kocioł”, Rzeźnik niech grzebie w latowy kuchni, nie naśniochro mi przynojmni w chałupie”
pytwać – sprawiać drób, usuwać wnętrzności „Ciotce jak przyjachaa z Lyszna to trzebno buło zabić kure i wypytwać, bo łuna tako paniusia buła”
pomywać – zmywać naczynia
siakać – siekać „Każdy dziyń musiaam siakać ćwikłe do krów, nu i pyrki uparową i tyż posiakać” 
ślumpa – brudna woda, pomyje
strugać - obierać   „ strugej te pyry bo zaro przyjadum z robłoty”, 2.rzeźbić Łun so lubioł strugać ptoszki, stwłory i co nie jyno”
zrobić łogiń - rozpalić ogień
krajeć - kroić
łupiny – obierki od ziemniaków, jabłek itp. „Nastrugej pyrków, a łupiny łostow w koszyku”, „Dzisiej na łobiod bydum pyry w łupinach i gzik” (ziemniaki w mundurtkach)
strużyny – obierki :”downi wszysko świnia żarła, resztki, strużune od pyrków, pomyje, zielunke i to miyso miało docna innum smake, nu lepsze buło”
wysapieć się - o sosie, ewentualnie rosole, że wyparowała z niego woda
strugać pyrki – obierać ziemniaki, nastrugać pyrek – naobioeraż ziemniaków „Nu babcia tak się krynci, pyrek nastruże, popomywo... jeszcze się trzymie”
pomywać – zmywać naczynia „U nos nik nie chce pomywać, jo staro tak codziynnie pomywum”

Robienie zapasów
Zabijanie świni
peklówa – peklowane mięso
kiołba – kiełbasa „Ale dobro buła ta kiołbacha”
lebera – wątrobianka „Ta lebera jest tako tłusto”
kielbrund - głowizna, mięso gotowane przy zabijaniu świni
krympulec – drażek do zawieszania zabitej świni na drabinie w celu rozebrania mięsa „Rzeźnik woło żeby gibnunć świnie na drobke, a tu krypulec zginuł. Wszyjscy lotajum i szukajum, rzeźnik mruczy, że jesczy idzie na popołudnie do robłoty – a krympulec zginuł i ni ma!”

Pieczenie chleba
bochna – bochen
czeluść – otwór pieca chlebowego
dziyrza, (dawniej dziyrzoł) – dzierża do wyrabiania ciasta chlebowego
kópónka –
młodzie- drożdże
przyczyniać-dodanie do zakwasu maki w trakcie pieczenia chleba
wyrobiać- zagniatanie ciasta
ukulać- uformowanie np.: chleba
garować się- rośniecie np.: drożdży, ciasta
ośródka- środek chleba
krómka – piętka
skibka - kromka chleba
przylepka- miejsce gdzie w trakcie pieczenia skleiły się dwa bochenki
łodpadły chlyb- chleb w którym środek odpadł od jego wierzchu.
pościnie –  tył w chlebowym piecu
tło, tła - „posadzka” w chlebowym piecu
pumietło- mokra szmata na kiju przywiązana do kija, służąca do wygarnięcia resztek gorącego, rozażonego węgla z pieca chlebowego
podpłónki- zduszone ciasto pieczone na brzegu pieca chlebowego, posmarowane gęstą, kwaśną śmietaną posypane cukrem
szczypki - metrowe kawałki drzewa przeznaczone do pieczenia chleba
łopata do chleba- drewniana łopata przeznaczona do wyciągania chleba z pieca chlyb musi zapukać-płukanie dłonią w chleb by sprawdzić czy jest dobrze upieczone ,, Matka pukała w chlyb, jak zadźwińczoł to znaczy że jest nie odpadły”
grzebło- mała deseczka (obecnie z metalu) na kiju służąca do wygarnięcia do wygarnięcia węgla z pieca chlebowego

Robienie powideł

koprowy kocioł – kocił miedziany służący do smażenia powideł śliwkowych „My mieli koprowy kocioł to wszyjskie sumsiodki przychodziuły smażyć u nos powidła”
miyszadło- specjalny kij do mieszania powideł lub smalcu
miyszadło musi stojeć- gdy mieszadło stoi, oznacza to że powidła są gotowe, gęste
łupać śliwki- wyciągać pestki z śliwek

Robienie masła

cyntrefuga- wirówka do mleka
odciungane mlyko- oddzielanie mleka od śmietany
odkryncać mlyko- oddzielanie mleka od śmietany
śmiotana- kwasna śmietana do robienia masła
siednunć się, zsiednunć się- mleko które miało skwaśnieć
kierzynka- drewniana maszynka do robienia masła
tłuczołka - w kierzynce
przerobiać masło - za pomocą warzódki przesuwało się cienkimi warstwami masło z jednej strony miski na drugą. W ten sposób wyciskało się resztki maślanki zawarte jeszcze w maśle
warzódka – drewniana łyżka do przerabiania masła
maślunka- maślanka
kierzynka zaczyno  godać – tak się mówiło gdy masło było już prawie zrobione, wtedy z kierzynki dochodziły inne odgłosy ni z wcześniej

Inne

chaps- kęs „Dej mi chapsa tego plocka”
chrumpać – chrupać, gryźć twarde rzeczy „”Jo nie umie lizać cukierka, zaro musze pochrumpać”
chrostać – jeść twarde rzeczy „Tyn nasz pies to pogryzie nawet wielkie gnoty, jyno chrosto”
dugie zymby – mieć na coś dugie zymby - nie lubić jakieś potrawy „ nais na słodkie to majum dugie zymby, chabas im barzy podchodzi”
funt - pół kilograma, mniejze jednosti: pó funta, ćwierć funta
glugnónć- łyknąć „ Jak żym so glugła tego lyku to mnie zaro przeczyściuło”, glugać – odrabiać (o winie)
gutnunć – połknąć, łyknąć „Nu gutnij to, wiym że głorżkie, ale musisz”, „Jak chwyciuł flache, to tak dugo gutoł, oż wszyjsko wygutoł. Do dna”. „Jo ni mogę gutnunć ty tablytki, jes za wielko!
gut, gutek – łyk, łyczek „Dej popić, aby jednygo gutka..”, „Już tak żopoł, tajkie wielkie guty robiuł, myślaam, że się zachłyśnie”
halba, halbka - pół litra czegoś
hib – raz, rzut „Tyn kokot pojdzie na piyszy hib” 2. „Dostać hiba” zepsuć się o jedzeniu „Ta kiołbasa dostaa hiba”
klepka masła - miara masła, służył do tego specjalny drewniany pojemnk, często zdobiony, zdobienie to odbijało się w maśle
kwatyrka - ćwierć litra czegoś
liter - litr , na litry mierzy się nadal wiele artykułów zwykle sprzedawanych na kilogramy, np. jagody, miód
po ptoszku– po małym kieliszku (25 g)  „Nu to po ptoszku so golnymy, szak sumsiod”
po ziorku – po kieliszku wódki „Nu na tum okazjum muszymy so szwagier bumnuć po ziorku, nie?”
smaka –  apetyt „Ni mom coś smaki na jedze” 2. smak „Nie wiym na co to mo smake? Jako ryba?”
spucnunć- zjeść ze smakiem. „Wilki i niedźwiedzie czekajum na tajkie knajdki jak ty żeby je spucnunć”
śrupok – szczotka ryżowa
wycyckać – wyssac, wypić przez mały otwór „Zeżar całum giyre, nawet tuk wycyckoł” 2. wystawić kogoś do wiatru, oszukać, również wyciągnąc od kogoś podstępnie pieniądze „ Tak im przepiyrkował, tak słodko godoł i tyj wiysz, że ich wycyckoł?
wytrymbić – wypić „Wytrymbiól mi całum flaszke lemulady!”
wyżopać – wypić, najczęściej o alkoholu „Ón so lubi wyżopać”
golnunć – wypić jednym haustem, wypić szybko najczęśćiej alkohol, również lekarstwo „Łun ci już nie pojedzie ołtym bo so golnuł ze sumsiadym”, „Ady golnij to, zaro ci bydzie lepi”